Dünya

AB’den Sonra Avrupa Konseyi’yle de Kriz Yolda


Dünya

Ankara, Türkiye’nin demokraside 2. lig anlamına gelen denetim sürecine alınması halinde AKPM’den çekilme resti çekti. Türkiye’nin Avrupa Konseyi’yle bağlarını askıya alması uluslararası arenada büyük bir tecride yol açabilir.



Türkiye, Avrupa Birliği’nin ardından kurucu üyesi olduğu Strasbourg merkezli Avrupa Konseyi’yle ilişkilerinde yeni bir krizle karşı karşıya. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Avrupa Birliği adaylığı için ”referandum” çıkışı yapmasının ardından, Avrupa Konseyi’yle ilişkilerimiz de bir yıl içinde askıya alınabilir.

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) tarafından çarşamba günü ağır eleştiriler içeren Türkiye raporu ve karar tasarısı kabul edilirken büyük bir diplomatik kriz son anda engellendi. Türkiye’nin 12 yıl sonra tekrar Avrupa Konseyi tarafından siyasi denetim sürecine alınması için verilen bir değişiklik önergesi küçük bir farkla reddedildi.

Türkiye’nin siyasi denetim sürecine alınması, demokraside 2. lige düşmesi anlamına geliyor. AKP’li üyelerin, önergenin geçmesi halinde AKPM Türk heyetinin çekileceği yönünde rest çekmesi etkili oldu. Ancak Avrupa Konseyi kaynakları Strasbourg ile Ankara arasındaki asıl diplomatik krizin 2017’nin ilk yarısında yaşanabileceğine dikkat çekiyor. Zira, Türkiye’ye yönelik son 20 yılın en sert raporunu kaleme alan Avrupa Konseyi İzleme Komitesi, Ocak 2017 ya da Nisan 2017’de yazacağı raporla Türkiye’nin “denetim sonrası diyalog” sürecinde kalıp kalmayacağını kararlaştıracak. Avrupa Konseyi, Türkiye’yi “2. sınıf demokrasi” listesine sokarsa Ankara AKPM’den çekilebilir. Türkiye’nin denetim sürecine tekrar girmesi AB adaylık sürecini de tehlikeye atabilir. Türkiye’nin kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi’nin bu yönde karar alması, Ankara’nın artık AB adaylığı için zorunlu olan Kopenhag siyasi kriterlerini de yerine getirmediği anlamına gelecek. Avrupa Konseyi İzleme Komitesi, denetim sürecine temel haklar ve hukukun üstünlüğü alanındaki kriterleri yerine getiremeyen üye ülkeleri alıyor.

Halihazırda Rusya, Ukrayna, Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek, Moldova, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan denetim altındaki ülkeler arasında. Türkiye’nin AB’yle gerilen ilişkilerin ardından Avrupa Konseyi’yle bağlarını askıya alması uluslararası arenada büyük bir izolasyona yol açabilir. Zira, Avrupa Konseyi üyeliği Türkiye’nin Batı ile en eski bağlarından birisi.

TÜRKİYE RUSYA YOLUNDA MI?

Türkiye’nin AKPM heyetini çekme resti akıllara Rusya’yı getirdi. Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesinin ardından AKPM, Rus parlamenterlerin oy kullanma hakkını askıya almıştı. Bunun üzerine Avrupa Konseyi’nden çıkma tehdidinde bulunan Rusya, ardından Avrupa Konseyi bünyesindeki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) kararlarını geçersiz kılacak yeni bir yasa çıkardı. Bu yasaya göre, AİHM’nin Rusya aleyhinde verdiği bütün kararlar Rus Anayasa Mahkemesi tarafından yeniden değerlendiriliyor. Mahkeme, AİHM’nin kararını haksız bulursa Rusya tazminat ödemeyi reddediyor. Türkiye’yle birlikte AİHM’den en çok mahkumiyet alan ülke konumundaki Rusya’nın bu girişimi Avrupa Konseyi üyeliğinden çıkmanın ilk büyük adımı olarak görülüyor.

Yarına Bakış