Gündem

Güneydoğu’da Huzur Gitti, Turist Bitti


Gündem

Güneydoğu, bir yılda 800 bin turist kaybetti. 200 bin ziyaretçinin geldiği Hasankeyf’i geçen yıl 20 bin, bu yılın ilk beş ayında sadece 3 bin kişi gezdi.



90’larda bile böylesini görmediklerini belirten turizmciler, ”Sürekli çatışma olan bir yere turist gelir mi?” diye isyan etti.

Hasankeyf’te dokumacılık yapan Kemal Ayhan, ilçeden göç ediyor. İki dükkânı bulunan Ayhan, “İşlerimiz tamamen bitti. Çarşıya gelen 3-5 kişiyi geçmiyor. Turiste hasret kaldık.” diyor ve ekliyor: “İnsanların evini, yurdunu terk ettiği bir bölgeye turist nasıl gelsin?” Ekonomik açıdan Türkiye’nin en geri kalmış bölgesi Güneydoğu, turizmle nefes alırken şimdi onu da yitirdi. Çözüm süreciyle yaşanan canlılık bıçak gibi kesildi. 2023’te 5 milyon turist hedefleyen bölgeye gelen turist sayısı 2014’te 1,86 milyon iken geçen yıl 1 milyon 68 bine, bu yılın ilk 5 ayında 439 bine düştü. Binlerce kişi işsiz kaldı.

Kültür turizmiyle öne çıkan Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ni ziyaret eden yerli ve yabancı turist sayısında büyük düşüş görüldü. 2014 yılında 1 milyon 855 bin olan turist sayısı 2015 yılında 1 milyon 68 bine inerken, bu yıl ziyaretçi sayısının daha da düşmesi bekleniyor. Terör olaylarından önce yılda ortalama 200 bin kişinin ziyaret ettiği Hasankeyf’i geçen yıl 20 bin kişi gezdi. Hasankeyf’i bu yılın ilk 5 ayında ise 3 bin kişi ziyaret etti. Bölgedeki turizmci ve esnaf, “Can güvenliği ve huzurun olmadığı yere yerli turist bile gelmez. 1990’lı yıllarda bile bu kadar düşüş olmamıştı.” diyor.

Teröre köklü çözüm iddiasıyla başlatılan süreçte özellikle yerli turistler bölgeye akın etti. 2013 yılında bölge genelinde turizm belgeli işletme sayısında hızla artış yaşandı. TÜRSAB, 2023 yılına kadar “yıllık ortalama 5 milyon turistin bölgeye geleceği” şeklinde raporlar hazırladı. Ancak 2015 yılının başında şehir merkezlerinde çatışmaların başlaması, 7 Haziran seçimlerinden sonra da terörün artmasıyla Güneydoğu’da turizm de darbe yedi.

Bölgenin turizm merkezlerinden Hasankeyf’te ziyaretçi sayısında yüzde 90’ları aşan düşüş yaşandı. İlçenin tarihi çarşısında esnafın bir kısmı işyerini kapatmak zorunda kaldı. Hasankeyf’te dokumacılık yapan Kemal Ayhan, ailece ilçeden göç etmeye karar verdiklerini belirtiyor. Babası ve kardeşiyle birlikte iki işyeri işleten Ayhan, “İşlerimiz tamamen bitti. Çarşıyı ziyaret edenlerin sayısı 3-5 kişiyi geçmiyor. Çevredeki yerleşim yerlerinden piknik amaçlı gelenler oluyor ama turist yüzüne hasret kaldık. Sürekli çatışmaların olduğu, insanlar öldüğü bir yere turist gelir mi?” ifadelerini kullanıyor.

Diyarbakır ve Batman’da turizm acenteliği yapan Fatih Kara, bölgede binlerce kişinin işsiz kaldığını belirtiyor. Çözüm sürecinde bölgeye yatırım yapan bazı işadamlarının şu an hayal kırıklığı yaşadığına dikkat çeken Kara, “Hep bugün yarın sorunlar biter diye bekledik ama durum her geçen gün kötüye gidiyor. İnsanların evini yurdunu terk etmek zorunda kaldığı bir bölgeye turist nasıl gelsin?” diyor.

TURLAR KESİLDİ

Turizmci Alaaddin Yayık, çatışmaların olduğunu bölgeye yerli ya da yabancı turistlerin gelmesinin mümkün olmadığını söylüyor. İki yıl öncesine kadar İstanbul’daki tur firmalarıyla anlaşmalı çalıştıklarını ve haftanın en az üç günü Hasankeyf ve Mardin turları organize ettiklerini belirten Yayık, “2015 yılının başından beri hiçbir organizasyon düzenleyemedik. Çatışma bölgesine turist gelmez. Turizm, huzur ve refah demektir. Turist huzuru arar. Evet bölgemiz turizm açısından çok zengin ama şu an maalesef huzur yok.” diyor.

ESNAFIN İŞLERİ KESAT

Diyarbakır’da tarihi Hasanpaşa Hanı’nda ‘Kahvaltıcı Mustafa’ adıyla kahvaltı salonu işleten Mustafa Avcılar, tarihin en zor ve sıkıntılı günlerini yaşadıklarını dile getiriyor. Türkiye’de tarih, medeniyet ve birlikte yaşam denildiği zaman ilk akla gelen yerin Sur olduğunu anlatan Avcılar, bu değerin zarar gördüğünü belirtiyor. “Kültürümüz de, tarihimiz de, kültür turizmimiz de heba oldu.” diyen Avcılar, zararın telafisinin mümkün olmadığını belirtiyor. Avcılar, “Kültür turizmi için gelen yerli ve yabancı turistler Diyarbakır’a inip burada kahvaltı yaptıktan sonra şehri geziyor ve Mardin ve Batman bölgesine geçiyordu. Hemen her gün yüzlerce turist geliyordu. Şimdi ne yerli ne yabacı turist artık gelmiyor. İnsanların tekrar bölgeye gelmesini sağlamak için adımlar atılmalı. Hükümetin desteği lazım.” ifadelerini kullanıyor.

TURİZM ADINA EN UFAK BİR KIPIRDAMA YOK

Diyarbakır Turizm Platformu Başkanı Nedim Paçal: “Son günlerde otellerde küçük bir kıpırdama var. Doluluk yüzde 15’in üzerine çıktı. Bunun turizmle ilgisi yok. Turizm adına en küçük bir kıpırdama yok. Diyarbakır kültür turizminin önemli merkezlerinden biriydi. Bu potansiyelini de iyi kullanabiliyordu. Ancak şu an bu potansiyel durmuş durumda. Öyle bir tablo var ki, geçen yıllarla karşılaştırılacak bir sayı yani bir turist bile yok. Bir an önce huzur ve barış sağlanırsa eski canlılığına kavuşabilir.”

Yarına Bakış