PCB: Yasaklı ama tehlike sürüyor

0 46

[ad_1]


Geçtiğimiz günlerde Washington eyaletindeki bir okulda vazife meydana getiren öğretmenler, okulun floresan aydınlatmasındaki PCB maddesine maruz kaldıklarını ve beyin hasarına uğradıklarını belirtmişti. Firmaya dava açan öğretmenler 185 milyon dolar tazminat kazanmıştır.


Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmet Oldukça’un aktardığına nazaran, Poliklorlanmış Bifeniller (PCB) organik kimyasallar ve kalıcı organik kirleticilerin (KOK) en mühim gruplarından birini oluşturuyor.


İnsanlar ve hayvanlar için toksik, doğada uygun koşullar sağlanırsa yüz yıl süresince parçalanmadan kalabiliyor, gıda zinciri yöntemiyle canlıların yağ dokularında biyobirikime uğruyor ve su, hava, göç eden türler yöntemiyle uygulama alanından daha uzağa taşınabiliyor. Ek olarak nörotoksik doğrusu sinirlere ve sinir sistemine zararı olan. Kanser yapıcı tesiri olduğu da düşünülüyor. Tamamı, PCB’lerin yasaklanmasına neden olan etmenlerden bazıları.

PCB: Yasaklı ama tehlike sürüyor


Iyi mi hala hayatımızda?


Engelleme ve yasaklamalardan sonrasında tüketici ürünlerindeki kullanımları ortadan kalksa da floresanlar başta olmak suretiyle ‘eskiden üretilmiş’ çamaşır makineleri, buzdolabı, tv, bilgisayar ve öteki elektrikli ürünlerin içinde hala içeriyor. Oldukça, dünya genelinde 1,5 milyon ton üretildiğini, bunun 3’te 2’sinin halen kullanımda yada doğada bulunduğunu söylüyor.


PCB’lerin uçucu özellikte bulunduğunu, floresan benzer biçimde ürünlerin içinde yer almalarının dışarı salınmalarına niçin bulunduğunu söyleyen Oldukça, kullanılan floresan sayısına ve ısınmaya bağlı olarak ortama salınan PCB miktarında artış görülebildiğini ekliyor.


“PCB’lere getirilen yasaklama ve engellemeler dünya yüzeyinde bu bileşiklerin üretimlerinin ve kullanımlarının azalmasına niçin olmuştur. Fakat halen kullanımda ve doğada yüksek oranda bu bileşikleri içeren ürünler yer verilmiştir.”


Nerelerde kullanıldı?


Oldukça, PCB’lerin ısıya ve termal kısa devrelere dayanıklı olduklarını, elektrik yalıtım özelliklerinin fazla bulunduğunu söylüyor. Bu sebeple çoğunlukla elektrik ekipmanlarının içinde yer almış.


“Elektrikli transformatörler, elektrikli kondansatörler, elektrik dağıtım sistemlerinde güç faktörü kondansatörleri, aydınlatma balastları, buzdolapları, ısı sistemleri, klimalar, saç kurutucular, su kuyusu motorları, motor start kondansatörleri, televizyonlar ve mikro dalga fırınlar dahil elektrikli ekipmanlardaki kondansatörler benzer biçimde… Ek olarak karbonsuz kâğıt yapımı, boyalar, dolgu malzemeleri, PVC yapımı benzer biçimde alanlarda da kullanım bulmuşlardır.”


Ne vakit yasaklandı?


Bu maddenin yasaklanması 1970’li yıllarda başlıyor.


Prof. Dr. İsmet Oldukça’un aktardığına nazaran, ABD’de 1977’den sonrasında, Japonya’da 1972’den sonrasında üretim ve kullanımı yasaklanmış. Avrupa vatanlarında 1970’li yılların ortalarında engelleme, 1980’li yılların ortalarında ise yasak getirilmiş. Türkiye’yi sorduğumuzdaysa 1993’te kullanım ve ithalatına sınırlamanın getirildiğini, 1996’da yasaklandığını söylüyor.


Kanser ile ilgisi


Oldukça, “WHO Internasyonal Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) 1987 yılından günümüze PCB’lerin insanlarda karsinojenik etkili bulunduğunu varsaymakta ve PCB bileşiklerini 2A ‘İnsanlarda Karsinojenik Tesir Olasılığı Bulunanlar’ grubunda değerlendirmektedir. Öteki taraftan EPA (Çevre Koruma Ajansı) (1996) PCB’lerin ‘Olası İnsan Karsinojenleri’ olduklarından şüphelenmektedir” diyor.


Mesleki maruziyetler haricinde başlıca besinler ve soluma ile alınan bu bileşiklerin insanlarda testis kanseri gelişiminde görevi olabileceği yönünde emek harcamalar bulunduğunu söyleyip şu şekilde devam ediyor:


“Bu sebeple PCB bileşikleri ve öteki bazı organik klorlu bileşikler, hayvan ve insan vücuduna girdiklerinde östrojen içeren çeşitli naturel hormonları yansılamak etme yeteneğindedirler. Dolayısıyla üreme sistemi üstüne de negatif tesirleri mevzusunda fazlaca sayıda araştırma sonucu mevcuttur.”


Düşük IQ, gelişimsel problemler


Kronik maruziyete bağlı gelişen nörolojik ve gelişimsel etkisinde bırakır mevzusunda da araştırmalar olduğundan bahseden Oldukça, şunları söylüyor:


“Bilhassa annelerinin beslenmelerine bağlı olarak yüksek düzeyde PCB maruziyeti yaşamış olan çocuklarda azalmış psikomotor gelişimsel skorlar, daha düşük IQ, okuduğunu anlamada zayıflık, dikkat toplamada güçlük, bellek problemleri benzer biçimde gelişimsel problemler yaşadıklarını göstermektedir.”


Yaban yaşamı üstünde de etkili


PCB’lerin doğada uzun vakit parçalanmadan kalması, yaban yaşamının devamlı PCB’lere maruz kalması anlamına geliyor.


“Bilhassa yaban yaşam bu durumdan oldukça yüksek düzeyde etkilenmektedir. Bu bileşiklerin yağda çözünme özelliklerinin fazla olmasından dolayı devamlı maruziyet devamlı vücutta birikimi getirmekte, bu durum da yaban yaşamın bilhassa üreme sistemini etkilemektedir. PCB’ler başta, kartallar olmak suretiyle, ayı balıkları, kutup ayıları, panterler ve timsahların üremelerini ciddi şekilde azaltan bileşiklerin başlangıcında gelmektedirler.”



[ad_2]

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku